Uwaga na nietoperze jesienią

MBat.JPG

Te latające, małe ssaki znajdują się pod ścisłą ochroną gatunkową (wszystkie nietoperze są prawnie chronione).

Od września do listopada, zależnie od panujących warunków atmosferycznych, ludzie zaczynają napotykać wokół siebie nietoperze. W tym okresie nietoperze polują na owady bardziej aktywnie niż latem.


Dlaczego nietoperze już od wczesnej jesieni bardzo intensywnie żerują?

Czynią tak aby zgromadzić na zimę podskórne zapasy tłuszczu, które są im niezbędne do przetrwania chłodów w stanie hibernacji.

Zima stanowi ekstremalnie trudny okres w życiu nietoperzy, ponieważ w tym czasie nie mogą polować na owady - w czasie chłodów i mrozów insektów po prostu nie ma. Nietoperze zapadają w stan hibernacji, by przetrwać od późnej jesieni do późnej wiosny bez pokarmu.

Nietoperze, dzięki obniżeniu temperatury ciała o ponad 30 °C i znacznemu spowolnieniu czynności życiowych, mogą przetrwać korzystając ze zgromadzonych w tkance tłuszczowej zapasów energetycznych.

Nietoperze w Polsce - praktyczne rady

logo_pon.gifGdy napotkasz na swojej drodze nietoperza - nie rób mu krzywdy (podobnie jak każdemu innemu stworzeniu).

  1. Nie chwytaj go gołymi rękami. Zawsze zakładaj grube, skórzane rękawice i - gdy to konieczne - delikatnie włóż zwierzątko do małego pudełka (np. po butach) z wyciętymi otworami wentylacyjnymi.
  2. Zanim zdecydujesz się interweniować sprawdź, czy napotkany nietoperz rzeczywiście wymaga pomocy. Najczęściej wiszące w ukryciu zwierzęta oczekują do następnego wieczoru na wznowienie polowania.
  3. Jeśli nietoperze nie znajdują się w miejscu, w którym są łatwo zauważalne przez ludzi, jeśli nie leżą na ziemi lub jeśli nie znajdują się w pomieszczeniu, z którego nie będą mogły odlecieć, to nie należy im przeszkadzać. W razie wątpliwości warto zadzwonić do specjalisty (lekarz weterynarii zajmujący się nietoperzami lub chiropterolog - Spis chiropterologów).
  4. logo_oton.gifNietoperze żyjące w Polsce są małymi, zdolnymi do latania ssakami owadożernymi. Ciężar większości krajowych gatunków mieści się w granicach 5-10 g, podczas gdy mysz waży 10-23 g, a wróbel 30 g. Dlatego ludzie często  sądzą, że znalezione osobniki dorosłe są bardzo młodymi zwierzętami.
  5. Nietoperze, podobnie jak jerzyki, nie potrafią wystartować do lotu z ziemi. Mogą to uczynić tylko wtedy, gdy będą miały możliwość wspięcia się na pobliskie drzewo lub chropowaty obiekt. Nietoperz może się wznieść również wtedy, gdy człowiek delikatnie podrzuci go do góry. Najlepiej zrobić to w parku lub na innym terenie zielonym, z dala od ruchliwej ulicy.
  6. Na wolność należy wypuszczać wyłącznie zdrowe i sprawne nietoperze. Chore lub niepełnosprawne powinny trafić do odpowiednich specjalistów.
  7. Można je wypuszczać dopiero o zmroku, po zachodzie słońca.

Hibernacja ("sen zimowy")

bats.gifHibernujące nietoperze budzą się co jakiś czas spontanicznie, aby napić się wody, załatwić pilne potrzeby fizjologiczne, czy też zmienić miejsce pobytu. Blisko 90% zgromadzonego tłuszczu zużywane jest podczas zimy tylko na takie przebudzenia. Podniesienie temperatury ciała do temperatury normalnej aktywności wiąże się z koniecznością wydatkowania znacznej, jak na tak małe zwierzę, ilości energii. Nietoperze podnoszą swoją temperaturę dzięki wzbudzeniu drżenia mięśni. Przypomina to dreszcze.

Bodźcem do sprowokowanego (szkodliwego) przebudzenia nietoperza może być nagły wzrost lub spadek temperatury otoczenia, hałas, dotyk, światło czy podmuch powietrza. Każde dodatkowe przebudzenie może spowodować wyczerpanie się zapasów tłuszczu przed nastaniem wiosny i tym samym może doprowadzić do śmierci głodowej zwierzęcia.

Dlatego, nie wolno niepokoić i budzić zimujących nietoperzy (są wówczas w stanie hibernacji) -grozi to ich śmiercią głodową, z wyczerpania.

Zimowymi schronieniami nietoperzy są najczęściej różnego rodzaju podziemia, jak: jaskinie, sztolnie, piwnice, schrony, forty, a nawet studnie czy szczeliny w budynkach. Niektóre gatunki hibernują w dziuplach, a kilka migruje w celu znalezienia dogodnych zimowisk w cieplejsze rejony Europy, pokonując dystanse przekraczające niekiedy 2000 km.

Zagrożenia i ochrona

gacek.gifZbyt częste przebudzenia hibernujących nietoperzy mogą spowodować u nich śmierć głodową, dlatego już sama obecność człowieka jest poważnym niebezpieczeństwem, na które, często nieświadomie, narażamy zimujące w podziemiach nietoperze. Zimowa turystyka w jaskiniach poważnie zwiększa to ryzyko.

Często śmiertelnym zagrożeniem dla nietoperzy zamieszkujących strychy są remonty poddaszy, zwłaszcza prowadzone w czasie gdy młode nie są jeszcze samodzielne (rodzą się późną wiosną a stają się samodzielne późnym latem i wczesną jesienią). Dodatkowym niebezpieczeństwem są stosowane w trakcie prac remontowych bardzo toksyczne środki owado- i grzybobójcze do konserwacji i ochrony drewna budowlanego.

Obecnie w sprzedaży dostępnych jest wiele środków, których działanie ogranicza się tylko do organizmów przeciwko którym są stosowane. Tak więc, są one bezpieczne zarówno dla nietoperzy, jak i dla człowieka.

podkowiec.jpgEwentualne problemy z gromadzącym się na strychach guanem, czyli odchodami nietoperzy, można łatwo rozwiązać, instalując folie lub specjalne podesty. W ten sposób możemy co roku zebrać dobry nawóz pochodzenia naturalnego, który można potem wykorzystać w przydomowym ogródku lub doniczce.

Chętnie wykorzystywanymi przez nietoperze kryjówkami są również specjalnie dla nich konstruowane budki, które wiesza się na ścianach budynków lub pniach drzew. Należy jednak pamiętać, że żadna budka nie zastąpi w pełni naturalnej dziupli, zapewniającej bezpieczeństwo i optymalny mikroklimat. To jeszcze jeden powód dla którego należy otaczać ochroną stare aleje i parki.

Wszystkie gatunki nietoperzy występujące w Polsce podlegają ścisłej ochronie gatunkowej.

Ochrona prawna nietoperzy w Polsce:

W Polsce ochrona gatunkowa zwierząt jest stosowana na mocy ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004, nr 92, poz. 880) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz.U. z 2004, nr 220, poz. 2237).

W stosunku do dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową wprowadzone są następujące zakazy: zabijania, okaleczania, chwytania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania żywych zwierząt, posiadania zwierząt martwych lub ich części, niszczenie siedlisk i ostoi, wybieranie, posiadanie oraz przechowywanie jaj i inne.

-------------------------------------------------------------------------

Aby skutecznie pomagać nietoperzom skontaktuj się z fachowcami w swojej okolicy:

Spis chiropterologów

Pogotowie dla nietoperzy we Wrocławiu - w Gabinecie Weterynaryjnym "Dolittle" 602-732-179 lub 693-11-76-11