Kastracja czy sterylizacja ?

Sterylizacja i kastracja to różne jakościowo zabiegi, ale wspólną cechą obu zabiegów jest to, że zwierzę poddane takim operacjom nie może skutecznie uczestniczyć w prokreacji (w rozmnażaniu się), choć zasady tej niemożności w obu przypadkach są inne.

Błędnie się przyjęło, w rozumieniu potocznym, że samce się kastruje, a samice się sterylizuje.

Przy okazji należy zauważyć, że słowo „kastracja” rodzi dużo gorsze skojarzenia niż „sterylizacja”. Dlatego często nieściśle stosowane jest określenie „sterylizacja” zamiennie za termin „kastracja”.

Tymczasem, w obu przypadkach chodzi o to samo, czyli o kastrację (usunięcie gonad – gruczołów płciowych – jąder i jajników). Gdy w trakcie zabiegu gonady nie były wycinane, to przeprowadzano operację sterylizacji.

Kastracja jest czynnością bardziej radykalną od sterylizacji. W obu przypadkach zwierzęta stają się bezpłodne. Czym się różnią te zabiegi?

Kastracja, jak już napisałem wyżej, polega na tym, że usuwa się (wycina) gonady (u samców jadra, a u samic jajniki). U samic zazwyczaj dodatkowo (jest to wskazane) usuwa się też macicę, aby uniknąć późniejszych powikłań po operacji.

Sterylizacja u samców polega na przecięciu i/lub podwiązaniu nasieniowodów (jądra nie są usuwane), a u samic na podwiązaniu i/lub przecięciu jajowodów (jajniki nie są usuwane). Wybór techniki operacyjnej zależy od decyzji chirurga.

Kastracja pozbawia zwierzęta hormonów płciowych, produkowanych w gonadach. Zabieg ten powoduje, że u zwierzęcia nie występuje gotowość płciowa, cykle płciowe i zachowania związane z obecnością hormonów płciowych w organizmie i z reprodukcją (gody, krycie, znaczenie terenu, walki o jak największe terytorium i o samice, włóczęgostwo).

Sterylizacja nie pozbawia zwierzęcia skutków oddziaływania na nie hormonów płciowych, a jedynie uniemożliwia komórkom rozrodczym (plemnikom i komórkom jajowym) dotarcie do miejsc ich przeznaczenia, mimo że są nadal produkowane przez pozostawione gonady. Gruczoły płciowe produkując hormony płciowe nadal sterują cyklami płciowymi (popęd, gotowość i zdolność do kopulacji, występowanie rui itp.), stanem fizycznym organizmu i zachowaniem zwierząt (agresja, stanowczość, znaczenie terenu, pęd do poszukiwania partnera/partnerki, włóczęgostwo, walka o prymat seksualny na danym obszarze itd.).

Zwierzęta kastrowane i odpowiednio żywione żyją przeciętnie 2 x dłużej niż (z różnych przyczyn) ich niekastrowani rówieśnicy.

Wynika to między innymi z tego, że kastracja chroni przed wystąpieniem wielu chorób wywoływanych hormonalnie (ropomacicze, ciąże urojone, nimfomania, nadmierny popęd płciowy samców) i/lub nowotworzeniem (nowotwory jajników i jąder, nowotwory prostaty i gruczołów mlekowych itd.), a także przed skutkami zachowań związanych z oddziaływaniem hormonów płciowych (włóczęgostwo, skłonność do walk, nieostrożność i brawura).